Etrüsk Mezar Sanatı

20 Mayıs 2021

Etrüskler MÖ 8. yüzyıldan 3. yüzyıla kadar İtalya’nın merkezinde Etruria adı verilen bölgede varlıklarını sürdürmüşlerdir. Onların en büyük mirasları Tarquinia, Cerveteri, Chiusi ve Vulci gibi önemli kasabalarda bulunan güzel boyalı mezarlar olmuştur.

En eski boyalı Etrüsk mezarları MÖ 6. yüzyılın ortalarına tarihlenmektedir. Bu mezarlarda sadece girişlerin etrafında veya girişi destekleyen merkezi iki geniş sütunda hanedan figürleri betimlenmiştir. Bu figürler, Fenike ve Yakın Doğu etkisini gözler önüne seren, tipik olarak koruyucu olarak görev yapan sfenkslerin veya efsanevi canavarların temsilidir.


Müzisyenler, Tarquinia

Sonraki yüzyıllarda Etrüsk elitinin mezarlarının duvarları daha iddialı bir şekilde boyanmıştır. Olağanüstü bir sanat zenginliğine sahip Etrüsk mezarları şaşırtıcı bir şekilde, mezar ve ölümle ilgili çok az sahneye sahiptir, bunun yerine yaşam sevincini yansıtan resimler yapılmıştır. Konuları mitolojik kahramanla ve hikayeler, dini uygulamalar ve törenler, renkli ve canlı günlük yaşam sahneleri, açık havada içki ve yemek ziyafetleri, dans, müzisyenler, avcılık, balıkçılık, koşma, atlama, güreş ve boks gibi spor etkinlikleri olmuştur. Bunlar haricinde erotik sahnelere de yer verilmiştir.Özellikle ziyafet sahneleri Akdeniz boyunca egzotik yiyeceklerle doldurulmuş ziyafet masaları ve lüks yaşamlarıyla ünlü olan Etrüsklerin mezarlarında defalarca tekrarlanan bir sahne olmuştur. Bu tasvirlerin ölen kişilerin vefat ettikleri andan itibaren, öteki dünyaya yönelik mutlu tasvirleri mi, yoksa yas tutanların kayıp sevdikleri için yaptıkları bir cenaze şöleni mi olduğu tam olarak bilinmemekle birlikte ziyafet sahnelerinde betimlenen yiyecek ve içeceklerin merhametin hiç bitmediği bir öbür dünya algısını sembolize ettiği düşünülebilir.

Mezar resimlerindeki diğer dekoratif unsurlar arasında yukarıda belirtilen bu tür sahneleri çerçeveleyen veya tasvir edilen mimari özellikler bulunmaktadır. Mezarlar ölenlerin bir sonraki hayata geçişi için bir metafor olarak, genellikle boyalı bir kapı ve çerçeveye sahiptir. Bunlar haricinde pencere ve sütun tasvirleri de vardır. Mobilyaları taklit eden çeşitli kabartmalar mevcuttur. Bunlar gerçek Etrüsk binalarının arkeolojik kazılarda doğrulanmasında yardımcı olmaktadır.


 Savaş Sahnesi, Francois Mezarı, Vulci

Tüm bu resimlerin yapılmasının nedeni tartışmasız bu insanların bir öbür dünya inanışına sahip olmalarıdır. Altın takılardan akşam yemeği setlerine kadar çeşitli mezar eşyalarıyla betimlenen bu resimlerin, bir şekilde ölenlere o yeni ve bilinmeyen dünyaya yolculuklarında yardımcı olduklarını düşünmüşlerdir. Ancak bu görkemli resimlerin mezar töreni esnasında ve kısa bir süre dışında kimse tarafından görülmediği düşünüldüğünde, asıl amaçları haricinde elit kişilerin topluluk içindeki zenginliklerini ve üstünlüklerini gösteren vasıtalar oldukları da söylenebilir.


Nagihan Yıldız
Kapak: Ziyafet Sahnesi, Lionesses Mezarı, Tarquinia