Sentetik Felsefe: Bir Manifesto

23 Mart 2021




Neven Sesardic felsefi bakış açısına mizahi ve devrimsel bir yol buluyor.

Size devrim yaratacak yeni projemi sunmaktan gurur duyuyorum: Sentetik Felsefe! 

Sentetik Felsefe fikri, birbirinden farklı büyük filozofların klasik ifadelerini yanyana getirerek yeni anlayışlar ve aydınlatıcı fikirler üretmek için kullanılır. Bir düşünürseniz, sentetik felsefenin vaadettikleri inkar edilemez. En iyi filozofların en derin düşüncelerini birleştirmenin bizi daha derin ve sarsıcı gerçeklere götüreceği apaçık değil mi? Gördüğünüz gibi bu, potansiyel olarak nefes kesici bir felsefi keşfin kaynağıdır!

İşte bilim filozofu David Stamos’un bana sentetik felsefe fikrini veren örneği:

Sartre: Cehennem başkalarıdır.
Wittgenstein: Mantık Cehennemdir.
Sonuç: Mantık başkalarıdır.

Bu örnekten yola çıkarak kendim ilk sentetik felsefe örneklerini oluşturdum:

Nietzsche: Tanrı öldü.
Spinoza: Tanrı doğadır.
Sonuç: Doğa ölmüştür.
Berkeley: Varolmak, algılanmış olmaktır.
Quine: Varolmak, bağlı değişkenin bir değeri olmaktır.
Sonuç: Algılanmak bağlı değişkenin bir değeri olmaktır.
Aquinas: Din bir erdemdir.
Marx: Din toplumun afyonudur.
Sonuç: Toplumun afyonu bir erdemdir.
Voltaire: Eğer Tanrı var olmasaydı, onu icat etmek zorunlu olurdu.
Dostoyevski: Eğer Tanrı var olmasaydı, her şeye izin verilirdi.
Aristotle: Hareketi veren ilk hareket ettiricidir.
Einstein: Tanrı zekidir, ancak kötü niyetli değildir.
Sonuç: Eğer Tanrı'yı icat etmek gereksizse ve her şeye izin verilmiyorsa, kötü niyetli olmayan bir hareket ettirici vardır.
William James: Doğru kullanışlı olandır.
Tarski: “Kar beyazdır” cümlesi ancak “kar beyaz” ise kullanışlıdır.
Aristotle: Doğası gereği tüm insanlara bilgiyi arzular.
Platon: Bilgi kanıtlanmış inançtır.
Sonuç: Doğası gereği tüm insanlar çelişkiyi arzular.
Pascal: İnsan düşünen bir kamıştır.
Alan Turing: Düşünmek Turing Test’ini geçebilmektir.
Sonuç: İnsan Turing Testini geçen bir kamıştır.
Aristotle: On kategori vardır.
Kant: Oniki kategori vardır.
Sonuç: En iyisi onbir kategori olmasıdır.
Heidegger: Hiçbir şey yoktur.
Hegel: Varlık ve yokluk aynıdır.
Sonuç: Varlık yoktur.
Zeno: Hareket bir imkansızlıktır.
Saul Kripke: Isı zorunlu moleküler harekettir.
Sonuç: Isı zorunlu bir imkansızlıktır.

Bu örnekler, felsefenin gerçekten kümülatif bir girişim olduğunu göstermektedir. Geçmişin en büyük düşünürlerinin entelektüel katkılarını bir araya getirerek yeni bir bilgelik arama cesaretine sahip olursak, bilgimiz tüm sınırların ötesine geçecektir. Filozoflar şimdiye kadar sadece felsefi öğretileri çeşitli şekillerde yorumlamamışlardır, önemli olan onları birleştirebilmektir.

Açıkçası, analitik felsefeye veda etme zamanıdır: Sentetik olun!

© Neven Sesardic 2013
Neven Sesardic Lingnan University, Hong Kong’da çalışan bir filozoftur.

Yazı&Çeviri: Arya T. Durgun