Dünyevi Zevkler Bahçesi - Hieronymus Bosch

Hieronymus Bosch

“Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt”

Eski Ahit’ten olan bu sözler, “Tanrı buyurdu ve yaratıldılar; sonra emreyledi ve öylece durdular,” demek. Alıntı aynı zamanda, 15.-16.yy. Hollandalı ressamlarından olan Hieronymous Bosch tarafından ünlü triptiği “Dünyevi Zevkler Bahçesi”nin dış kapağında kullanılmış ve eserin kontekstini belirlemektedir. Biçem olarak eser, biri merkezi olarak üç panel üzerine yapılmış ve paneller kapanınca yine bir başka kabartma (rölyef) resimden oluşuyor. Tarz bakımından ise sürrealizme öncülük ettiği ve her ne kadar açıkça inkâr etse de Salvador Dali de dâhil olmak üzere birçok ressama ilham kaynağı olduğu biliniyor.

Dış panelde tanrının dünyayı yaratışının 3. günü tasvir edilmiş, yani bitkiler yaratılmış fakat hala hayvan ve insanlar hala yaratılmamış. İç panellerdeki canlı ve hayat dolu tasvire tezat bir şekilde dış panelde soluk yeşilgri tonlamalar dışında bir renk kullanılmamış. Kompozisyon devamında gelecek, yaşam dolu fakat aynı zamanda günahlarla bezeli kötümser bir geleceğin habercisi niteliğinde. Tanrı ise yaratımının yanında oldukça küçük kalmış, küre dışında, sol üst köşede konuşlanmış.

İç paneller ise geleneksel şekilde soldan sağa doğru okunuyor fakat buna karşı çıkanlar da bulunmakta; zira her ne kadar tinsel bir bağlam üzerine inşa edilse de, standart inançlardan ve benzer konulu çalışmalardan birçok kez sapmalar göstermekteler. Örneğin en soldaki cennet tasvirinde, hâlihazırdaki inançlara koşut bir şekilde, Tanrı Âdem’e Havva’yı tanıtıyor fakat aynı anda birbiri ile beslenen hayvanlar, dolayısıyla ölümün de var olduğunu görüyoruz. Bununla beraber sağ alt köşede ise kitap okumakta olan, kıyafetler içinde ilginç, gagalı bir yaratık göze çarpmakta. Orta panelin ufuk çizgisi ise soldaki panelin ufuk çizgisi ile aynı seviyede, dolayısıyla uzamsal bir bütünlük söz konusu. Kompozisyon yüzlerce çıplak insan ve hayvan figüründen, ayrıca gerçek dışı boyutta objelerden ve meyvelerden oluşuyor. Bu panel, çalışmanın güncel isminin (çalışmalara isimlerini eskilerde sanatçılar vermiyor, daha sonradan başkaları tarafından isimlendiriliyordu) işaret ettiği “dünyevi zevkler”in anlatıldığı asıl yerdir. Ortada yer alan havuzdaki çıplak kadın figürleri, havuz etrafındaki diğer insanlar ve hayvanlar tarafından adeta tavaf ediliyor. Cinsellik bir araçtan çok kendi içinde bir amaç halini almıştır. Kadınların vücut dillerinden ise sıkıldıkları anlaşılıyor. Bu ve buna benzer Hıristiyanlıkta günah kabul edilen davranışlar sergileyen birçok figür, insanlığın şehvet peşinde kendinden geçmeye başladığı, şuursuzluk ve karmaşıklık halinin ortaya çıktığı, modern zamanlara önayak olan ilkel zamanları anlatmaktadır. En sağdaki panelde ise ilk panelde Âdem’in Havva’ya şehvetli bakışlarıyla başlayan ve merkez panelde vuku bulan “ahlaki çöküş”ün cezası niteliğinde olan Cehennem tasvir edilir. Yine aynı isimli kitabında, Peter S. Beagle bu bölüm için şöyle der:

“Bosch’un cehenneminde, her şey görsel bir argo. Ceza, işlenen suç ile uyuşmakta. İğrendiren tahtında otururken obur insanları yutup dışkı çıkaran bir şeytanın altında oluşan göletin yanına çömelen cimri kişi, hala kullanımda olan, paranın doğasıyla alakalı bir Alman deyişini tasvir eder.”

Aslında o dönem, Bosch bu çalışmayı soylu sınıftan aldığı sipariş üzerine yapmış fakat kişisel görüşlerinden, çalışmasının olumsuz karşılanma olasılığı ihtimalini göz ardı ederek, ödün vermemiştir; ve lakin garip bir biçimde, çalışma tüm soylu sınıf tarafından da büyük beğeni görmüştür.

Cehennem paneli, aynı zamanda içerdiği müzikal elementlerle de sıkça bahsedilir. Kullanılan ve sembolik değeri olan birçok çalgının yanında, nota yazıları da okunabilmektedir ve hatta bazıları bu notaları müziğe dökmeye çalışmıştır. Ortaya çıkan sonucu arka kapaktaki link ile dinleyebilirsiniz. Bununla beraber cehennem aslında medeniyete dair izlerin görüldüğü ilk yerdir. Kompozisyonun en arka kısımda yanan kasabavari yerleşim birimi fethedilen bir şehri anımsatmaktadır.

Aslında her ne kadar birbirinden ayrı gibi görünse de, tüm paneller birbirine birçok ortak unsur ile bağlıdır. Cehennem tasvirinde görülen karmaşıklık, bir öncekine göre artmış olan gerçek dışı tasvirler, şehvet ve günahın her türlüsü aynı zamanda orta paneldeki ilkel ve sapkın insanlık tasviriyle örtüşmektedir. Cennet panelindeki atmosfer ise yine merkezde bulunan panelde kendisini tekrar ediyor. Dolayısıyla bu durum, çalışmayı doğrusal bir biçimde okumaktan vazgeçip, bir bütün olarak bakmamızı sağlıyor. Bir başka deyişle, dünya zevkleri, Blake’in de kitabının başlığı olan, “Cennet ile Cehennemin Evliliği”nden başka bir şey değildir. Kitabında, “Karşıtlar olmadan, ilerleme olmaz. Çekicilik ve İticilik, Us ve Ruh, Aşk ve Nefret İnsan varlığı için gereklidir,” diyerek Blake bu durumu özetliyor. Her ne şekilde incelenirse incelensin, Bosch bize, kötümser bir biçimde de olsa, insan doğasının tüm bu zıtlıkları aynı anda barındırdığını gösteriyor. Louis Aragon’un Paris Peasant kitabında da dediği gibi: “Aydınlık, sadece karanlık ile ilişkiliyse anlamlıdır; doğruluk, hatayı öngörür. Hayatımızı kalabalık kılan, onu keskin ve sarhoş edici hale getiren, bu birbiri içine geçmiş zıtlıklardır. Biz sadece bu çatışma bağlamında varız; beyaz ve siyahın çarpıştığı alanda.”

Kafka Okur Dergi, Sayı 4, 2015
Efkan Oğuz
Ad

Behçet Necatigil Cafeka Cansu Cindoruk Cemal Süreya Cemil Meriç Çekiliş Çizim Dalgalar Dava Deniz Feneri Dergi Dergi Hür Tefekkürün Kalesi Didem Esen Didem Madak Dilan Bozyel Dönüşüm Duyuru Ece Ayhan Edebiyat Edward Burne Efkan Oğuz Eleştiri Esra Pulak Ezgi Ayvalı Felsefe Feyza Altun Fotoğraf Franz Kafka Frida Kahlo Fuar Gece Genel Gökhan Coşkun Gregor Samsa Hasan Ali Toptaş Hieronymous Bosch Hilal Kosovalı İkinci Yeni İlan İlhan Berk İllüstrasyon İnceleme İstanbul Janusz Glowacki Jean-Paul Sartre Jones Kadın Kadın Olmak Kafka Okur Kara Kazım Koyuncu Kendine ait Bir Oda Kitap Konuk Yazar Kübra M. Büyükkıyıcı Küçük Prens Kürk Mantolu Madonna Lehçe Leyla Kanber Marc Chagall Marcel Duchamp Mektup Merve Özdolap Mrs. Dalloway Ne Demiş Kafka? Oğuz Atay Orlando Ödül Öykü Özgecan Aslan Pablo Neruda Panait Istrati Po Polsku Poster Röportaj Sabahattin Ali Salvador Dalí Sanat Sayı 1 Sayı 10 Sayı 2 Sayı 3 Sayı 4 Sayı 5 Sayı 6 Selcan Aydın Simone de Beauvoir Simyacı Soma Songül Çolak Sylvia Plath Şiir Tezer Özlü The Metamorphosis Turgut Uyar Tutunamayanlar Tülay Palaz Varoluşçuluk Video Yaşamın Ucuna Yolculuk Yazar
false
ltr
item
KAFKAOKUR: Dünyevi Zevkler Bahçesi - Hieronymus Bosch
Dünyevi Zevkler Bahçesi - Hieronymus Bosch
Dünyevi Zevkler Bahçesi - Hieronymous Bosch, Efkan Oğuz
http://3.bp.blogspot.com/-kA783AMG6aE/VmECp3LOoxI/AAAAAAAAC74/_KdvlMvqnM8/s1600/kafkaokur_Hieronymus_Bosch.png
http://3.bp.blogspot.com/-kA783AMG6aE/VmECp3LOoxI/AAAAAAAAC74/_KdvlMvqnM8/s72-c/kafkaokur_Hieronymus_Bosch.png
KAFKAOKUR
http://www.kafkaokur.com/2015/12/dunyevi-zevkler-bahcesi-hieronymous.html
http://www.kafkaokur.com/
http://www.kafkaokur.com/
http://www.kafkaokur.com/2015/12/dunyevi-zevkler-bahcesi-hieronymous.html
true
1079892415892661503
UTF-8
Bulunamadı Tümü Devamı Cevap Cevap yok Sil Yazar Anasayfa Sayfalar Gönderiler Tümü Önerilen Etiket Arşiv Ara Tüm gönderiler İsteğiniz yerine getirilemedi Geri dön Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy