Bir Sanat Eseri: Marcel Duchamp


Nietzsche’nin Torino’da bir arabacının atını dövmesi üzerine, arabacıyı engelleyerek ata sarılıp ağlamasından iki yıl önce bir bebek dünyaya gelir. Aralarında korelasyon olmayan bu iki olaya değinmek tesadüfi değildir. Nietzsche modernitenin karşısında ‘‘tükeniş çığırtkanlığı’’ yapmıştır, Marcel Duchamp ise bu çığırtkanlığı sanatına, hatta yaşamına taşımıştır. Foucault’un dediği: ‘’Neden her kişi kendi hayatını bir sanat yapıtına dönüştürmesin? Neden şu ev yahut lamba bir sanat yapıtı olsun da benim hayatım olmasın?’’ sözünün vücut bulmuş halidir Duchamp.

Duchamp’ın moderniteye karşı aldığı duruşu, neredeyse tüm eserlerinde görülmektedir. Hepimizin daha ilkokulda yaptığı, ünlü kişiliklerin resimlerine kaş, bıyık gibi unsurlar eklememizin fikir babasıdır belki de Duchamp. 1919 yılında Leonardo Da Vinci’nin Mona Lisa’sını alır Salvador Dali bıyığı ve çene sakalı ekler, müzede sergiler. Modern sanata karşı tavrını hakaret ile ortaya koyar. Modern olanla alay ile veya anlamını yıkma metotlarıyla mücadele eder. Duchamp’ın Mona Lisa’ya sakal-bıyık eklemesinden iki yıl evvel New York’taki bir galeriye yolladığı ‘Çeşme’ adlı eseri anlama karşı açtığı savaşın göstergesidir; çünkü çeşme diye adlandırılan nesne, bildiğimiz pisuvarın cismâni hâlidir. Duchamp’ın kurgulamak istediği düşünce, neden ‘pis’ işlerimizi giderdiğimiz nesne, yaşamsal faaliyetleri gidermek için ihtiyaç duyduğumuz suyun içildiği bir şey olmasındır. Pisuvarı pisuvar yapan nedir, içinden geçip gidenler mi; yoksa bizlerin ona yüklediği anlam mı? Kuşkusuz Duchamp’ın cevabı burada yüklenen anlama yöneliktir. Bu anlama karşı savaşın diğer örneğini; müze görevlilerinin Duchamp’ın ‘‘Büyük Cam’’ adlı eserini taşırken kırmaları üzerine ‘’işte şimdi sanat oldu’’ demesinde görülmektedir. Anlam bahsinde René Magritte’in ‘’Bu Bir Pipo’’ değildir resmi de benzer nüanslar taşımaktadır. Magritte, resminde pipo figürünü işler, resim bittiğinde ise altına Fransızca bu bir pipo değildir yazısını işler. Çizdiği şey, piponun imgesine tekabül etmektedir, ortaya çıkan bu bir pipo değildir yazısı ile piponun buradalığına gönderme yapar. Yani, Duchamp’ın anlam bağlantısında bu bir pisuvar değildir, çeşmedirin radikal bir önermesi şeklinde eser haline sokar Magritte. Bu bir pipo figürüdür, pipo değildir. Doğrudan Duchamp’ın çeşme eseriyle bağlantısı yok elbette bu eserin; ama anlama karşı oluşu algılamak için önemli bir konumda bulunmaktadır.

Marcel Duchamp, 1920’li yılların başında satranca merak salar ve artık ölünceye değin hayatının bir parçası olacaktır satrancın. 1963 yılında Eve Babitz ile oynadığı satranç maçının fotoğrafını çektirir. Fotoğraf oldukça ilgi çekicidir. Kadın çıplak bir şekilde Duchamp’ın karşısında iken Duchamp takım elbiseli bir vaziyette oyununa odaklanır. Burada yapılan ima, modern algının kadının meta halinde okumasına karşıdır. Yani, çıplak bir kadın karşımda otururken, modern anlamda ben onun cinselliği elde etmek istemeyebilirim; sadece bir kadın ise benim için daha önemli olanları neden engellesin, mesela satrancı mı?

Karşımda çıplak bir kadın değil de bir robot otursa nasıl beni oyunumdan alıkoyamıyorsa, aynı motto neden karşımdaki çıplak kadın için geçerli değildir. Kaldı ki, çıplaklığın erotik olmasının ‘‘nedenini’ düşünmek aptallık mıdır, fetişleştirilen bir cins, sürekli büyüyen bir mekanizmaya meta olan bir cinsi önümdeki satranca odaklanarak özgür bırakamaz mıyım? Üzerinde giydiği kıyafet mi önemlidir; yoksa yapacağı ya da yapmayacağı hamleler mi?

Sonuç olarak, Duchamp gerek ürettiği eserlerle, gerekse bizatihi yaşamının kendisiyle, özelikle satranç oynarken çektirdiği fotoğrafta açıkça görüldüğü üzere bir modern karşıtıdır. Her ne kadar kavramsal sanat, pop-art gibi sanatlara öncü dahi olsa bu durum böyle cereyan etmiştir. Mona Lisa’ya çizdiği sakal-bıyığın bilinçsizce yapılmış bir hamle olduğunu kim iddia edebilir? Başta da belirtilen Foucault’un sözüne nazire gibi bir kişiliktir Duchamp. Hem ürettikleriyle, hem yaşamıyla o bir sanat eseridir.

Not: Duchamp’ın ağzındanmış gibi olan konuşmalar tarafıma aittir.

Kafka Okur Dergi, Sayı 3, 2015
Oğuz Güner
Ad

Behçet Necatigil Cafeka Cansu Cindoruk Cemal Süreya Cemil Meriç Çekiliş Çizim Dalgalar Dava Deniz Feneri Dergi Dergi Hür Tefekkürün Kalesi Didem Esen Dilan Bozyel Dönüşüm Duyuru Ece Ayhan Edebiyat Edward Burne Efkan Oğuz Eleştiri Esra Pulak Ezgi Ayvalı Felsefe Feyza Altun Fotoğraf Franz Kafka Frida Kahlo Fuar Gece Genel Gökhan Coşkun Gregor Samsa Hasan Ali Toptaş Hieronymous Bosch Hilal Kosovalı İkinci Yeni İlan İlhan Berk İllüstrasyon İnceleme İstanbul Janusz Glowacki Jean-Paul Sartre Jones Kadın Kadın Olmak Kafka Okur Kara Kazım Koyuncu Kendine ait Bir Oda Kitap Konuk Yazar Kübra M. Büyükkıyıcı Küçük Prens Kürk Mantolu Madonna Lehçe Leyla Kanber Marc Chagall Marcel Duchamp Mektup Merve Özdolap Mrs. Dalloway Ne Demiş Kafka? Oğuz Atay Orlando Ödül Öykü Özgecan Aslan Pablo Neruda Panait Istrati Po Polsku Poster Röportaj Sabahattin Ali Salvador Dalí Sanat Sayı 1 Sayı 10 Sayı 2 Sayı 3 Sayı 4 Sayı 5 Sayı 6 Selcan Aydın Simone de Beauvoir Simyacı Soma Songül Çolak Sylvia Plath Şiir Tezer Özlü The Metamorphosis Turgut Uyar Tutunamayanlar Tülay Palaz Varoluşçuluk Video Yaşamın Ucuna Yolculuk Yazar
false
ltr
item
KAFKAOKUR: Bir Sanat Eseri: Marcel Duchamp
Bir Sanat Eseri: Marcel Duchamp
Bir Sanat Eseri: Marcel Duchamp, Oğuz Güner
http://2.bp.blogspot.com/-af1JOipedow/Vl0domwm2bI/AAAAAAAAC6s/bW54qJFSklk/s1600/kafkaokur_marcel-duchamp.png
http://2.bp.blogspot.com/-af1JOipedow/Vl0domwm2bI/AAAAAAAAC6s/bW54qJFSklk/s72-c/kafkaokur_marcel-duchamp.png
KAFKAOKUR
http://www.kafkaokur.com/2015/12/bir-sanat-eseri-marcel-duchamp.html
http://www.kafkaokur.com/
http://www.kafkaokur.com/
http://www.kafkaokur.com/2015/12/bir-sanat-eseri-marcel-duchamp.html
true
1079892415892661503
UTF-8
Bulunamadı Tümü Devamı Cevap Cevap yok Sil Yazar Anasayfa Sayfalar Gönderiler Tümü Önerilen Etiket Arşiv Ara Tüm gönderiler İsteğiniz yerine getirilemedi Geri dön Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy